Ikona z Ubisi (Gruzja), XIV w.

Autor nieznany, ikona znajduje się w muzeum sztuk w Tibilisi w Gruzji.

Hans Baldung Grien, Nawrocenie Saula, ok. 1505-7

Kolejne dzielo Hansa Baldunga o nawroceniu sw. Pawla zostalo zatytulowane "Nawrocenie Saula". Na drzeworycie widzimy zaangazowanego Chrystusa wraz z aniolami, ktory powala z konia Szawla.

Hans Baldung Grien, Nawrocenie sw. Pawla, ok. 1514.

Hans Baldung Grien to renesansowy malarz, dzialal w szkole A. Duerera.

wymiary:	29,4 × 19,5 cm
technika:	Clair-Obscure-drzeworyt, na czarnej plycie
miejsce	Berlin
gdzie:	Kupferstichkabinett

Albrecht Duerer, Swiety Pawel, ok. 1514

Data:	okolo 1514
wymiary:	22 × 13,3 cm
technika:	piorem na papierze
miejsce:	Wien
gdzie:	Sammlung Winter

Albrecht Duerer, Glowa Pawla (Kopf des Paulus), Studium do "Czterech Apostolow"

Data powstania:	1526
wymiary:	38 × 29,1 cm
miejsce:	Berlin
gdzie:	Kupferstichkabinett

Albrecht Duerer, Apostol Pawel, 1514

Od XIII wieku w sztuce osobie świętego Pawla towarzyszy jako główny atrybut miecz. Miecz przy św. Pawle ma podwójną symbolikę – może oznaczać narzędzie jego męczeńskiej śmierci, ale przypomina również o prześladowczej działalności późniejszego świętego wobec pierwszych chrześcijan. Martin Lechner dodatkowo tłumaczy symbolikę dwóch mieczy w nawiązaniu do ostrości w przepowiadaniu myśli teologicznej św. Pawła. Niekiedy miecz dyskretnie stoi obok postaci świętego (jak na tym rysunku Duerera), innym razem jest ustawiony gdzieś w tle lub osiąga znaczne rozmiary. Zazwyczaj bywa trzymany przez swietego na ramieniu.

Albrecht Duerer, Nawrocenie sw. Pawla, ok. 1494

data:	ok. 1494
wymiary:	29,5 × 21,7 cm
technika:	Kupferstich
miejsce:	Dresden
zbiory:	Kupferstichkabinett

Rysunek Albrechta Duerera

Rysunek sw. Pawla piorem na papierze powstal okolo 1514 r. Przechowywany jest obecnie w Dreznie w Kupferstichkabinett.

Albrecht Dürer, fragment dyptyku Czterej Apostołowie, 1526

W prawej części dyptyku "Czterej Apostołowie" autorstwa Albrechta Dürera znajdujemy św. Pawła i św. Marka. Paweł trzyma w dłoni atrybuty miecz (symbol swego męczeństwa) i zamkniętą księgę. Obok stoi ewangelista Marek ze zwojem w dłoni. Komentatorzy obrazu przypisują różne rodzaje temperamentów namalowanym przez artystę postaciom apostołów. Przyjmuje się, że św. Paweł jest typem melancholika, a św. Marek choleryka.

Caravaggio, Nawrócenie w drodze do Damaszku, 1600-1

Nawrócenie w drodze do Damaszku (wersja druga)

Nawrócenie w drodze do Damaszku – to obraz namalowany przez włoskiego artystę barokowego Michelangelo Merisi da Caravaggia. Prześladujący chrześcijan Szaweł z Tarsu zmierzał właśnie do Damaszku. Po drodze olśniła go nagle światłość z nieba. A gdy upadł na ziemię, usłyszał głos, który mówił: Szawle, Szawle, dlaczego Mnie prześladujesz? (Dz 9, 1–6).  Nawrócenie św. Pawła według Caravaggia jakby dokonało się pośród mroku nocy. Wszystko dlatego, że artysta chciał uzyskać wrażenie kontrastu między spływającym z nieba światłem a mrocznym tłem. Zrezygnował bowiem z obowiązującej w jego czasach maniery malowania Boga i aniołów. Obecność Boga jest w dziele Caravaggia pokazana właśnie jako niezwykłe światło ogarniające postać leżącego na ziemi młodzieńca. Artysta skontrastował nie tylko nadnaturalne światło ze zwykłą ciemnością nocy. Pogrążonemu w ekstazie, wznoszącemu ręce ku niebu Pawłowi przeciwstawił bardzo realistyczne wizerunki służącego i konia. Współcześni skrytykowali Caravaggia, oburzając się, że widz patrzy nie na twarz świętego, lecz na potężny zad koński, również częściowo skąpany w Boskim świetle. Zleceniodawca z rzymskiej bazyliki Santa Maria del Popolo miał pytać artystę:

"– Czemu umieściłeś konia na środku a św. Pawła na ziemi? – Bo tak!
– Czy koń jest Bogiem?
– Nie, ale stoi w bożym świetle!"

W jednym z rzymskich muzeów zachowała się wcześniejsza wersja dzieła, zupełnie odmienna.Jezus w towarzystwie aniołów nachyla się nad Pawłem, który znajduje się na pierwszym planie. Służący i koń stoją dalej, pogrążeni w mroku. Wszystko tradycyjne, zgodne z gustami ówczesnych odbiorców.

Caravaggio nie był konformistą i zrezygnował z osiągnięcia łatwego efektu. Uznał, że istotą jego dzieła jest ukazanie nawrócenia jako wewnętrznego przeżycia. Stąd tak wielki nacisk na wyeksponowanie zwyczajnego otoczenia, kontrastującego z tym, co duchowe. Na początku nie widzi się nic. Żeby cokolwiek zobaczyć, trzeba przyzwyczaić wzrok do ciemności.

Ikona św. Pawła, Andriej Rublov

Ikona św. Pawła autorstwa św. Andrzeja Rublowa z ok. 1410 r. Wymiary 160x109. 
Pierwotnie ikona z soboru w Zwienigorodzie, obecnie w Galerii Trietiakowskiej w Moskwie

Theophanes the Cretan, Ikona Św. Pawła Apostoła, 1546, Stavronikita Monastery, Góra Athos

Marco Zoppo, Św. Paweł, XV w.

A. Durer, Czterech świętych mężczyzn (św. Paweł), 1526, Alte Pinakothek, Monachium

El Greco, Apostołowie Piotr i Paweł, 1592, odesłanie

Zapraszam do lektury wpisu dotyczącego obrazu El Greco "Apostołowie Piotr i Paweł":
http://piotr-i-pawel.blogspot.com/2010/11/el-greco-apostoowie-piotr-i-pawe-1592.html

Guido Reni, Św. Piotr i św. Paweł, odesłanie

Zapraszam do lektury wpisu dotyczącego obrazu Guido Reniego "Św. Piotr i Paweł":

http://piotr-i-pawel.blogspot.com/2010/10/guido-reni-sw-piotr-i-sw-pawe.html